Laatste nieuws
25 november 2019
Afghaanse ambassadeur bij VN: "Stel vrouwen centraal in vredesproces."
 meer
22 november 2019
Er is een man vermoord in Afghanistan. Is dat nieuws?
 meer
28 september 2019
Stemmen in Afghanistan is een daad van moed
 meer
9 september 2019: Nadat Trump een ontmoeting met de leiding van de Taliban heeft afgezegd staat de vrede in Afghanistan weer op losse schroeven. meer
6 september 2019
Sluiten de VS een akkoord met de Taliban zonder vrede in Afghanistan?
 meer
19 april 2019
Marteling nog wijdverbreid in Afghaanse gevangenissen
 meer
20 oktober 2018
Afghaanse vrouwen worden nog steeds gevangen gezet naast moordenaars wegens 'falende' maagdelijkheidstest.
 meer
17 augustus 2018
De slag om Ghazni gaat de vijfde dag in.
 meer
10 mei 2018:
Hoe  lang houdt Afghanistan het nog vol?
 meer

28 september 2019

28 september 2019

Stemmen in Afghanistan is een daad van moed.

Afghanen kiezen zaterdag 28 september een nieuwe president. De vraag is of zij de democratie nog genoeg de moeite waard vinden om naar de stembus te gaan.

Afghanen die zaterdag willen stemmen moeten langs drie veiligheidscordons. De buitenste ring rond ieder stembureau wordt gevormd door militairen. Daarbinnen zijn twee ringen van de inlichtingendienst en de politie.

Zo’n 100.000 man veiligheidspersoneel moet ervoor zorgen dat de presidentsverkiezingen – de vierde sinds de verdrijving van het Talibanregime in 2001 – met zo min mogelijk verlies van mensenlevens verlopen. Het is de eerste keer dat de Afghaanse overheid zelf de volledige verantwoordelijkheid draagt voor de beveiliging.

Met een beetje pech is er één meevaller voor de kiezers: de rijen zouden wel eens korter kunnen zijn dan bij eerdere stemrondes. Desillusie over de gebrekkige resultaten van de huidige regering kan burgers doen besluiten dat zij stemmen niet het risico waard vinden en thuis blijven.

Kortere rijen zijn voor kiezers in Afghanistan niet alleen een tijdsbesparing, het betekent vooral dat ze zich sneller in veiligheid kunnen brengen. Net als bij eerdere verkiezingen is stemmen zaterdag een daad van moed. In de aanloop naar deze dag zijn bij aanslagen al 170 doden gevallen en meer dan 300 Afghanen gewond geraakt.

Vingerkootje

De Taliban hebben de 9,6 miljoen geregistreerde kiezers (op een bevolking van 34 miljoen) gewaarschuwd dat zij hun leven op het spel zetten als ze op verkiezingsdag de deur uitgaan. Bij eerdere verkiezingen waren er naast aanslagen ook incidenten waarbij Talibanstrijders op zoek gingen naar mensen met inkt aan hun vinger, de markering die moet voorkomen dat kiezers meermaals gaan stemmen. Het bewuste vingerkootje werd geamputeerd.

Afghanen hebben meerdere redenen om teleurgesteld te zijn in de democratie die westerse landen hebben gebracht na de invasie van 2001. Zo waren de vorige presidentsverkiezingen in 2014 een wanvertoning van slechte organisatie en stembusfraude. Gewapende aanhangers van de kandidaten stopten de stembussen open en bloot vol met valse stemmen en leden van de kiescommissie bleken corrupt. De fraude was zo groot dat een betrouwbare uitslag onmogelijk was geworden, wat leidde tot veel geweld tussen de aanhangers van verschillende kandidaten.

De Verenigde Staten wisten uiteindelijk een compromis tussen de twee vermeende winnaars te bereiken: de technocraat Ashraf Ghani werd president, zijn tegenstander Abdullah Abdullah kreeg de speciaal gecreëerde baan van chief executive officer. De samenwerking is altijd stroef gebleven.

 

Hartpatiënt

Daarnaast is de regering zwak gebleken in de belangrijkste opgave waar zij voor staat: een einde maken aan de oorlog. In de vredesbesprekingen die begin deze maand bijna tot een akkoord tussen de Taliban en de Verenigde Staten leidden, speelde zij geen rol.

De Amerikaanse hoofdonderhandelaar Zalmay Khalilzad had toegegeven aan de eis van de Taliban dat de regering werd uitgesloten van de onderhandelingen. Hij ging daarmee voorbij aan het gegeven dat het toch de regering moet zijn die de beslissende stem heeft in de toekomst van het land.

Volgens oud-president Hamid Karzai is de verkiezing, die tweemaal is uitgesteld, ook nu nog prematuur. „Het is alsof je een hartpatiënt vraagt om een marathon te lopen”, zei hij eerder deze week. Honderden van de ongeveer 5.000 stembureaus blijven gesloten omdat zij in districten staan waar de Taliban de dienst uitmaken, nu meer dan ooit sinds 2001. Karzai vindt dat er vrede moet zijn voordat er verkiezingen gehouden kunnen worden.

Vredesbesprekingen

Die vraag – eerst verkiezingen of eerst een deal met de Taliban – heeft het debat in Afghanistan maanden beheerst, en is in wezen een kip-of-ei-kwestie. Ghani bijvoorbeeld houdt vol dat alleen een vertegenwoordiging met een vers democratisch mandaat een akkoord met de Taliban kan bewerkstelligen.

De aandacht die de vredesbesprekingen opslokten – totdat de Amerikaanse president Trump er abrupt de stekker uit trok – en de vele grote aanslagen waarmee de Taliban hun onderhandelingspositie trachtten te versterken, hebben alle energie uit de campagnes weggezogen. Ghani sprak uit veiligheidsoverwegingen vooral via videoverbindingen met kiezers en ook Abdullahs bijeenkomsten bleven noodgedwongen klein.

„Verkiezingen behoren tot de belangrijkste elementen in een democratisch systeem, maar in Afghanistan hebben ze hun betekenis verloren”, zei de gerespecteerde oud-directeur van het Nationaal Museum Omara Khan Massoudi tegen persbureau Reuters.

Massoudi verstopte twintig jaar geleden vele nationale kunstschatten om ze te behoeden voor vernietiging door de Taliban en werkt nu voor Unesco. „Ik ben mijn vertrouwen in het verkiezingsproces verloren toen ik begreep dat politici makkelijk fraude kunnen plegen. Stemmen is verspilde moeite geworden, maar toch moet ik het doen, om mijn rechten te beschermen.”

Zo zullen veel Afghanen die zaterdag in de rij gaan staan er over denken. Hopend dat de president die zij gaan kiezen wel een voet tussen de deur kan krijgen als de Amerikanen en de Taliban besluiten om de onderhandelingen te hervatten.

Bericht uit de NRC van vrijdag 27 september

Artikel geschreven door Hanneke Chin-A-Fo